Dicionario | Dicionario do Altermundo |
| Altermundo | |||||||
| Luns, 28 de Abril do 2008 | |||||||
|
Verbas, siglas e acrónimos clave para entender como vai o mundo… que se coce no mundo… (en constante construción) ALBA
+ INFO: www.igadi.org | www.alternativabolivariana.orgADPICAcordo sobre os Aspectos dos Dereitos de Propiedade Intelectual relacionados co Comercio (en inglés, TRIPS). É un anexo do Convenio polo que se crea a OMC (Organización Mundial do Comercio) en 1994. Non só protexe a propiedade intelectual de autores, artistas ou emisións de radio e televisión, tamén xestiona as políticas de patentes sobre principios activos de menciñas, sobre os OMX (Organismos Modificados Xenéticamente) e sobre os seres vivos (biopiratería). É unha das normas máis controvertidas da OMC, especialmente no referentente ás patentes de 20 anos sobre as innovacións farmacéuticas, ás que se acusa de non permitir o acceso e fabricación de medicamentos xenéricos aos países en desenvolvemento. AGPAcción Global dos Pobos. Rede de movementos de base creada en Xenebra en 1998 para facer fronte á OMC e ao mercado global. A dita alianza, que é un instrumento de coordinación –non de organización–, rexeita tamén os tratados de libre comercio, manifesta unha actitude confrontativa e chama á desobediencia civil pacífica e á creación de alternativas locais como resposta á acción dos gobernos e transnacionais. +INFO: www.agp.orgALCAÁrea de Libre Comercio das Américas. Proxecto de integración comercial para o continente americano argallado polos EUA. Segue as regras doutros tratados de libre comercio (TLC): reducións alfandegueiras, desregulacións, privatizacións, patentes, etc. A súa creación está atopando atrancos na oposición de moitos gobernos e movementos sociais, que só ven nel un instrumento imperialista dos EUA. Hugo Chávez, principal opositor, propón para substituíla a ALBA (Alternativa Bolivariana das Américas), na que integraría a Cuba, ao contrario que a ALCA. ALIANZA SOCIAL CONTINENTAL
+ INFO: www.asc-hsa.orgAMAP(Associations pour le maintien d"une agriculture paysanne). Asociacións francesas pioneiras en Europa no consumo responsábel. Están destinadas a favorecer a agricultura campesiña e a agroecoloxía fronte á agroindustria.Crean un vínculo directo entre labregos e consumidores, que mercan a produción a un precio equitativo e pagando de antemán. Xa hai unhas 400 en toda Francia, que alimentan a uns 5 millóns de persoas. + INFO: www.reseau-amap.orgAMARC
+ INFO: www.amarc.org
AMIAcordo Multilateral sobre a Inversión. Acordo negociado en segreto pola OCDE dende 1995 que pretendía regular a actuación das empresas no estranxeiro dándolle os mesmos dereitos que ás empresas locais. Contra a sinatura do AMI xurdiu unha das primeiras grandes protestas dos movementos sociais a nivel global, especialmente en Francia e por medio de internet, de xeito que o acordo morría antes de nacer, en 1998. Un dos primeiros éxitos dos antiglobalización. +INFO: http://free-news.org/NOM_tercermundo_02.htmANTIGLOBALIZACIÓNMovemento social internacional –movemento de movementos– que xorde como resposta á globalización neoliberal, tanto organizando protestas masivas como procurando alternativas (altermundismo). É unha rede de redes moi hetereoxénea e de carácter horizontal, sen líderes nin xerarquías. AODAxuda Oficial ao Desenvolvemento. Corresponde ás doazóns e préstamos concedidos en condicións financeiras privilexiadas, acordados por organismos públicos do Norte global. Un préstamo outorgado a unha taxa inferior á do mercado xa é considerado AOD, malia que logo o país beneficiado devolva até o último céntimo. Os préstamos bilaterais condicionados –obrigan ao país beneficiario a mercar produtos ou servizos ao país prestamista– e a maior parte das deducións da débeda tamén son AOD, que sempre están “condicionadas” á redución do déficit público, as privatizacións, a boa conduta ecolóxica, a democratización, etc., condicións definidas polos gobernos do Norte e a parella Banco Mundial/FMI. +INFO: www.cadtm.org | |||||||
Ver todos os artigos deste autor ou desta autora |
|||||||
Creada o 14 de decembro de 2004 polos gobernos de Cuba e Venezuela e impulsada por Hugo Chávez baixo o nome de Alternativa Bolivariana para as Américas, este organismo xurdiu como mecanismo de integración continental alternativo aos postulados de integración económica neoliberal impulsados por Wáshington desde 1994, a través da Alianza de Libre Comercio para as Américas (ALCA). Coa aspiración de alentar unha integración social, política, económica, cultural e histórica, a ALBA concibe unha multiplicidade de mecanismos de integración, destacando os eixes enerxético, financeiro e económico como elementos centrais dunha integración solidaria. Máis non só a herdanza de Bolívar produce historicamente a ALBA, senón a "liña vermella", antimperialista e de discurso continental, que representan figuras e movementos coma os encabezados por Velazco Alvarado en Perú, Salvador Allende en Chile, Augusto César Sandino en Nicaragua ou o propio Fidel Castro en Cuba. Oficialmente denominase ALBA-Tratado de Comercio dos Pobos (ALBA-TCP). Hogano está conformada por nove países: Venezuela e Cuba (membros desde 2004), Bolivia (2006), Nicaragua (2007), Honduras (2008), Ecuador, Dominica, Antigua e Barbuda e San Vicente e as Granadinas (2009). O recente golpe de estado en Honduras parece abrir unha paréntese na inclusión de máis socios na ALBA.
Movemento nacido en 1997 e integrado por organizacións sociais dende Canadá até Chile. A súa acción centrouse inicialmente en enfrontar –e finalmente tirar abaixo– a proposta de creación da área de Libre Comercio das Américas (ALCA), mais hoxe combate todas as modalidades de libre comercio e busca un modelo de desenvolvemento alternativo. É o núcleo promotor dos Cumios dos Pobos. 
A Asociación Mundial de Radios Comunitarias (AMARC) é o referente organizativo, político e comunicacional dun movemento internacional constituído ao redor das radios comunitarias, cidadás e populares -son unhas 4.000 de 115 países. 
Foro de Cooperación Económica Asia-Pacífico. Fundado en en 1989, trata temas relacionados co intercambio comercial, coordinación económica e cooperación entre os seus integrantes, actualmente 21 países da conca do Océano Pacífico, dende Australia a Brunei, Canadá, Indonesia, Malaísia, Chile, México ou Nova Guinea. Pretenden, en 2020, crear a máis importante zona de libre circulación de bens do mundo, pois agrupan o 56% da produción mundial e o 46% do comercio global. 
Acordo Xeral sobre o Comercio dos Servizos (en inglés, GATS) da OMC. Unha das ameazas máis graves da globalización. Pretende regular, ou privatizar, o sector de servizos a nivel mundial. Agrupa a 160 subsectores e actividades: telecomunicacións e tecnoloxías da información, ambientais (augas, lixo, protección da paisaxe…) enerxía, turismo, educación, sanidade, cultura, transportes, servizos bancarios e financeiros… Leva a unha liberalización progresiva que incluirá até os servizos máis básicos. Nos documentos, por exemplo, o Salario Mínimo e a Seguridade Social son tratados polos negociadores como “atrancos técnicos ao comercio”. 
Creado en 1944 en Bretton Woods, no marco do novo sistema monetario internacional, para axudar á reconstrución de Europa despois da II Guerra Mundial mediante créditos. No entanto, unha vez rematada a súa función seguíu a facer empréstitos aos países pobres. Para os altermundistas é, xunto ao seu “irmán xemelgo”, o Fondo Monetario Internacional –FMI –, o principal responsábel da débeda inxusta, e as máis das veces ilexítima, que esgana á poboación dos países en desenvolvemento, de xeito que a función para a que foi concibido ultrapasouse de cheo. Posúe un capital achegado polos países membros –185 membros nos que impera a máxima “un dólar, un voto”– aos que dá empréstitos no mercado internacional de capitais e financia proxectos sectoriais, públicos ou privados, con destino aos países do Terceiro Mundo e aos países antes chamados socialistas. De acordo co FMI, o Banco impón cada vez máis a posta en marcha de políticas de axustamento estrutural, destinadas a equilibrar a balanza de pagamentos dos países, impoñendo a redución do déficit orzamentario, a mobilización do aforro interno, os investimentos estranxeiros e moitas liberalizacións de servizos públicos e de entrada de capitais. 
Banco Interamericano de Desenvolvemento. Organización financeira internacional con sede en Wáshington creada en 1959 para financiar proxectos de desenvolvemento e promover a integración comercial da rexión de América Latina e o Caribe. É o banco rexional de desenvolvemento máis grande do mundo. Aínda que non garda relación co FMI ou co Banco Mundial traballa dun xeito similar. Conta con membros “non prestatarios” –entre outros a Unión Europea, Estados Unidos, Israel, Xapón, Suíza– que non reciben financiamento pero se benefician vía servizos. 
Creado en 1956, trátase dun grupo de estados acredores especializados no non pagamento da débeda por parte dos PED. Non permiten aos PED negociar en conxunto, senón que presionan a cada país por separado. A presidencia recae tradicionalmente nun francés. Os seus membros posúen PRETO do 30% do stock da débeda do Terceiro Mundo e reescalonaron a débeda de 70 países acredores. Esta moi vencellado indirectamente ao FMI, que ten un rol clave na estratexia da débeda do Club. Recíprocamente, a acción do Club preserva o estatuto de acredor privilexiado do FMI e a condución das súas estratexias de axustamento estrutural nos PED.
Quen di Chiapas di activismo, resistencia, antineoliberalismo, autoorganización e solidariedade internacional. Os pobos indíxenas do estado mexicano de Chiapas rebeláronse en 1994 por mor da sinatura do Tratado de Libre Comercio de América do Norte, reclamando as súas terras na chamada "guerra contra o esquecemento" do Exército Zapatista de Liberación Nacional (EZLN). Estableceron os Municipios Autónomos Zapatistas (caracois) que operan fóra da lei mexicana e crearon un sistema de autosuficiencia económica e a solidariedade entre comunidades que é un exemplo para o mundo. Moitos consideran que o nacemento do altermundialismo tivo lugar en 1996 co Primeiro Encontro Intercontinental pola Humanidade contra o Neoliberalismo. Máis de 3.000 activistas dos 5 continentes acudiron á chamada de: "Isto non é necesario para conquistar o mundo. Isto é suficiente para facer un novo". Nacía unha rede intercontinental de resistencia para a humanidade que empregaba un discurso nunca antes escoitado, con visión global dos problemas, que valoraba a diversidade e que pretendía gobernar sen tomar o poder. Despois da iniciativa zapatista artéllase unha proposta para organizar unha Acción Global dos Pobos –ou Movemento de Resistencia Global (MRG). 
Xurdido nos Países Baixos en 1969 é un xeito alternativo de comercio fomentado por ONG e movementos sociais. Inténtase evitar as grandes diferenzas entre o prezo que pagan por un produto os consumidores do primeiro mundo e o diñeiro que se lles paga aos seus produtores no terceiro mundo. Polo xeral os produtores forman parte de cooperativas ou organizacións e funcionan democraticamente, rexeitase a explotación infantil e respéctase a igualdade de xénero e os dereitos humanos, o prezo que se lles paga aos produtores permite condicións de vida dignas, valórase a calidade, a produción ecolóxica e o respecto ao medio ambiente, búscase o xeito de evitar intermediarios entre produtores e consumidores e infórmaselles a estes sobre a orixe do produto.
(UNCTAD, siglas en inglés). Foi creada en 1964 baixo a presión dos países en desenvolvemento para facer contrapeso ao GATT (Acordo Xeral sobre Aranceis e Comercio), antecesor da OMC. 
A expresión Consenso de Washington atribúeselle a John Williamson en 1989, cando traballaba para o Banco Interamericano de Desenvolvemento. Refírese a todas as institicións que teñen sede na capital dos EUA e que, ao cabo, dominan a globalización neoliberal: FMI e BM, pero tamén a Reserva Federal ou o propio Congreso dos EUA. Williamson fixo referencia a un decálogo de medidas económicas a aplicar: disciplina fiscal, reordenamento das prioridades do gasto público, reforma impositiva, liberalización dos tipos de xuros, unha taxa de troco competitiva, liberalización do comercio internacional, liberalización da entrada de investimentos estranxeiros directos, privatizacións, desregulamentacións e dereitos de propiedade. 
Así coñeceuse a Conferencia de Nacións Unidas sobre o Medio Ambiente e o Desenvolvemento de Río de Xaneiro en xuño de 1992. Os principais logros foron o acordo sobre a Convención Marco da ONU sobre o Cambio Climático, que máis tarde levaría ao Protocolo de Kioto e o Convenio da Diversidade Biolóxica. 
Cidade e comuna suíza do cantón dos Grisóns famosa por ser a sede do Foro Económico Mundial (FEM), no que cada xaneiro se reúnen as elites políticas e económicas do mundo. En contraposición a el naceu en 2001 o Foro Social Mundial en Porto Alegre. O Foro de Davos foi creado en 1971, teoricamente para “contribuír na resolución dos problemas da nosa época”, mais os movementos antiglobalización acúsano de mirar só polos intereses das transnacionais.
A principios de 1999, coincidindo coa celebración do FEM, celebrouse por iniciativa de ATTAC o encontro “O outro Davos” na mesma localidade, á que asistiron movementos sociais representativos das loitas anticapitalistas dos cinco continentes: Movimento Sem Terra do Brasil, sindicatos obreiros de Corea do Sur, Federación de Campesiños de Burkina-Faso, Movemento de Mulleres de Québec e Movemento dos Desempregados de Francia, así como analistas, politólogos, intelectuais, etc. Da xuntanza xurdiron boa parte das propostas de alternativas ao neoliberalismo que asumen hoxe os movementos sociais mundiais. 
É a suma das obrigas dun país con respecto doutros, a miúdo a través do FMI e o Banco Mundial. Malia os 4,5 billóns de dólares que pagaron entre 1980 e 2001, os países en desenvolvemento teñen hoxe a débeda cuadriplicada. No canto de ser o Norte o que axuda ao Sur, é o Sur o que financia ao Norte. Entre 1983 e 2001 pagaron 368.000 millóns de dólares máis do que recibiron en créditos. Para entender isto hai que remontarse ao colonialismo. Os europeos espremeron o Sur establecendo abusivos sistemas de explotación das materias primas. Logo da descolonización, os países pobres tiveron que aceptar créditos, agravándose en 1960, cando o BM estimulou a petición de máis préstamos a baixos xuros, pero variábeis, e coa Guerra Fría, na que as superpotencias favoreceron réximes corruptos e ditatoriais. Coa suba do petróleo de 1973 e a dos intereses de 1979 a débeda fíxose inasumíbel. En 1982 México anunciaba a suspensión dos pagamentos. Entón o FMI creou as políticas de axustamento estrutural, con préstamos condicionados á liberalización dos mercados. Para os antiglobalización o BM, o FMI e o Club de París mudaron nunha mafia global de prestamistas. Consideran ilexítima a débeda, contraída ás veces por gobernos impostos e sen valorar séculos de explotación colonial. Quen debe a quen?.
Corrente de pensamento político, económico e social favorábel á diminución regular da produción económica co obxectivo de establecer unha nova relación de equilibrio entre o ser humano e a natureza. Quen defende o decrecemento afirman que non é posíbel conservar o ambiente, e xa que logo a humanidade, sen reducir a produción económica, responsábel de que actualmente esteamos a superar a capacidade de rexeneración do planeta. Cómpre pois camiñar cara a redución radical do consumo e da produción, establecendo unha etapa de transición cara un novo xeito de organización social, cara unha economía que produza bens en función das necesidades reais de todas as persoas respectando os límites planetarios.
Organización político-militar do estado de Chiapas (México) cuxo mando é o Comité Clandestino Revolucionario Indíxena-Comandancia Xeral (CCRI-CG) do EZLN, derivado da súa composición maioritariamente indíxena. Saíu á luz o 1 de xaneiro de 1994 ao tomar varias cabeceiras municipais, como San cristóbal de las Casas, o día que entraba en vigor o Tratado de Libre Comercio de América do Norte. Para moitos é o xerme dos movementos altermundistas –co exitoso chamamento dende as montañas do sueste mexicano en 1996, para o Primeiro Encontro Intercontinental pola Humanidade contra o Neoliberalismo–, quer por ser os primeiros en enfocar o neoliberalismo como inimigo, quer pola organización, case paraestatal, lograda polas comunidades zapatistas nestes anos, cos seus municipios autónomos, caracois e xuntas de bo goberno. A pesar do seu carácter de organización armada, a súa praxe colócanos á par doutros movementos, como o sen terra brasileiro, o piqueteiro arxentino, o cocaleiro boliviano, o okupa europeo, ou a antiglobalización en xeral, que non buscan necesariamente a toma do poder estatal.
Mentres o crecemento bruto de capital fixo nos países OCDE entre o ano 1980 e 1992 foi de media o 2,3%, o de capital financeiro foi do 6%. Ao mesmo tempo, as transaccións financeiras alcanzaron unha dimensión tal que agora só o 2% dos movementos de capitais corresponden aos intercambios de bens e servizos. Segundo Walden Bello, de Focus on the Global South, o capitalismo ensaiou tres vías de escape para zafarse da súa crise de sobreprodución: a reestruturación neoliberal, a globalización e a financiarización. Nesta última fase, a economía financeira comeu a economía real, dando lugar ás famosas burbullas (hipotecarias, tecnolóxicas, etc.) e a elevadas operacións especulativas. A financiarización pode crear beneficio, dende logo, pero non crea valor novo: só a industria, a agricultura, o comercio e os servizos crean valor novo. O grao de financiarización dunha nación ou dunha empresa pode medirse por un indicador simple onde o numerador está composto polos activos financeiros e o denominador por estes últimos aos que se agregan os activos reais. De xeito máis preciso, hai financiarización cando as empresas industriais consagran unha parte crecente dos seus recursos a actividades estritamente financeiras e que tende a realizarse en detrimento da actividade principal. 
É un encontro anual do que dan conta membros do movemento altermundista. Tivo o seu nacemento en resposta á celebración do Foro Económico Mundial de Davos. O primeiro FSM celebrouse, co lema de “un outro mundo é posíbel”, do 25 ao 30 de xaneiro de 2001 en Porto Alegre, Brasil. Foi un éxito cifrado en 20.000 asistentes, pasando a ser referencia dos movementos antiglobalización. No de 2009, en Belém do Pará, houbo 140.000 inscritos. O FSM réxese por unha carta de principios que o define como “un espazo aberto de encontro para: intensificar a reflexión, realizar un debate democrático de ideas, elaborar propostas, establecer un libre intercambio de experiencias e artellar accións eficaces por parte das entidades e os movementos da sociedade civil que se opoñan ao neoliberalismo e ao dominio do mundo polo capital ou por calquera forma de imperialismo e, tamén, empeñados na construción dunha sociedade planetaria orientada cara a unha relación fecunda entre os seres humanos e destes coa Terra”. Dende o principio o FSM animou á celebración doutros foros, rexionais e temáticos. O primeiro Foro Social Galego tivo lugar en decembro de 2008 en Santiago de Compostela.
É un club de países ricos, que exerce de actor público na globalización neoliberal e é claro branco das críticas dos movementos antiglobalización. As orixes do G7 establécense en marzo de 1973, cando, a petición do Secretario de Tesouro estadounidense, George Shultz, reuníronse os ministros de finanzas de Estados Unidos, Xapón, Alemaña Occidental, Francia e o Reino Unido. No cume de 1975, en Rambouillet, Francia, produciuse a entrada de Italia e en 1977, no cume de San Xoán, Porto Rico, uniuse a eles Canadá. Tras este último formouse o chamado G7, que a partir de 1998, coa integración de Rusia, denominouse G7+Rusia ou G8.
É un grupo de países formado en 1999 polos sete países máis industrializados (G7), Rusia (G7+1 ou G8), once países recentemente industrializados e a Unión Europea como bloque. Estuda, revisa e promove discusións sobre temas relacionados cos países industrializados e as economías emerxentes para manter a estabilidade financeira internacional, e encargarse de temas que estean máis aló do ámbito de acción doutras organizacións de menor xerarquía. Desde 2009 o G20 despraza ao G8 como foro de discusion da Economía Mundial.
.jpg)
| Seg. > |
|---|
